Algemene Consumentenvoorwaarden
Deze Algemene Consumentenvoorwaarden van Vereniging VBO Makelaar zijn tot stand
gekomen in overleg met de Consumentenbond en Vereniging Eigen Huis in het kader van
de Coördinatiegroep Zelfreguleringsoverleg (CZ) van de Sociaal-Economische Raad en zijn in
werking getreden per 1 juli 2011.
Deel 1. Algemeen
Artikel 1 - Werkingssfeer
Deze algemene consumentenvoorwaarden zijn van toepassing op de totstandkoming en de
uitvoering van een tussen een consument en een VBO-makelaar gesloten overeenkomst van
opdracht tot dienstverlening met betrekking tot in Nederland gelegen onroerende zaken.
Artikel 2 - Defnities en begrippen
In deze algemene consumentenvoorwaarden wordt verstaan onder:
a. Consument: opdrachtgever, natuurlijk persoon, die niet handelt in de uitoefening van een
beroep of bedrijf;
b. Makelaar: een bij de Vereniging VBO Makelaar aangesloten makelaar/taxateur danwel het
bedrijf van een bij VBO Makelaar aangesloten makelaar/taxateur;
c. Opdracht: de overeenkomst van opdracht tot dienstverlening. Onder dienstverlening
wordt verstaan: de bemiddeling met betrekking tot koop, verkoop, huur of verhuur
van onroerende zaken (artikel 11 e.v.); de taxatie van onroerende zaken (artikel 18);
vastgoedmanagement van onroerende zaken (artikel 19) en de overige door de makelaar
te verrichten diensten;
d. Onroerende zaken: onder onroerende zaken worden ook beperkte rechten op onroerende
zaken verstaan zoals erfpacht en opstal;
e. Honorarium: de prijs voor de dienstverlening door de makelaar, waaronder de courtage
vermeld onder f;
f. Courtage: het honorarium dat verschuldigd is ter zake van bemiddeling met betrekking
tot koop, verkoop, huur of verhuur van onroerende zaken;
g. Brancheorganisatie: Vereniging VBO Makelaar; gevestigd te (Gildeweg 5a, 2632 BD) Nootdorp;
h. Geschillencommissie: de Geschillencommissie Makelaardij van de Stichting
Geschillencommissies voor Consumentenzaken;
i. Woning: een tot bewoning bestemde onroerende zaak.
Artikel 3 - Algemeen en persoonlijk aanbod
1. Het algemene aanbod van de makelaar aan de consument bevat een duidelijke
omschrijving van de dienstverlening die de consument in kwestie mag verwachten. Het
algemene aanbod bevat tevens het honorarium voor de dienstverlening en de overige
condities waaronder de dienstverlening wordt verricht.
2. Na kennisneming van het algemene aanbod door de consument biedt de makelaar de
consument de gelegenheid daarover met hem in onderhandeling te treden om tot een
persoonlijk aanbod te komen.
3. De makelaar draagt er zorg voor dat het uiteindelijke persoonlijk aanbod schriftelijk in een
opdrachtformulier wordt vastgelegd, waarin naar de toepasselijkheid van deze algemene
consumentenvoorwaarden wordt verwezen.
4. Het persoonlijk aanbod dan wel het algemene aanbod gaat vergezeld van een exemplaar
van deze algemene consumentenvoorwaarden.
5. Bij het ontbreken van een door de consument ondertekende schriftelijke of van de
consument afkomstige elektronische opdracht heeft de makelaar geen recht op betaling
van honorarium of onkosten, tenzij hij het bestaan van de opdracht bij betwisting alsnog
kan bewijzen.
Artikel 4 - Totstandkoming van de opdracht
De opdracht komt tot stand door aanvaarding van het persoonlijk aanbod door de consument.
Artikel 5 - Duur van de opdracht
Tenzij tussen partijen anders is overeengekomen, loopt de opdracht voor onbepaalde tijd.
Artikel 6 - Einde van de opdracht
1. De opdracht eindigt door:
a. vervulling van de opdracht door de makelaar, tenzij er sprake is van een contract
dat naar zijn aard een doorlopend karakter heeft (artikel 19);
b. intrekking van de opdracht door de consument;
c. teruggaaf van de opdracht door de makelaar;
d. ontbinding door één van beide partijen;
e. overlijden van de consument.
2. De makelaar heeft zijn opdracht vervuld, zodra de overeengekomen prestatie is geleverd
of - in geval van bemiddeling door de makelaar - de beoogde overeenkomst tussen de
betreffende partijen als gevolg van door hem verleende diensten tot stand is gekomen.
Bij koop van een woning door een consument is pas sprake van een overeenkomst als
de koop is vastgelegd in een door beide partijen ondertekende koopovereenkomst. Het
vervuld zijn doet niet af aan zijn uit die opdracht voortvloeiende verplichting om de
consument bij de afwikkeling te begeleiden. Bij overeenkomsten waarvan de defnitieve
totstandkoming of verplichting tot uitvoering krachtens een tot de overeenkomst
behorend beding afhankelijk is van een opschortende of ontbindende voorwaarde, is
ook het vervuld zijn van de opdracht daarvan afhankelijk.
3. Een opdracht kan te allen tijde en zonder dat een opzegtermijn in acht behoeft te
worden genomen, worden ingetrokken. De consument is ter zake van een opzegging
nimmer schadeplichtig. De makelaar heeft terzake wel recht op vergoeding van reeds
gemaakte kosten zoals bedoeld in artikel 17 en, indien en voor zo ver bij het verstrekken
van de opdracht overeengekomen, op een percentage van het loon. Het intrekken van een
opdracht dient bij voorkeur schriftelijk of elektronisch te geschieden.
4. De makelaar kan de opdracht teruggeven op grond van gewichtige redenen. Als gewichtige
reden wordt in ieder geval beschouwd:de in artikel 12 lid 1 beschreven situatie dan wel een

8 9
ernstige verstoring van de relatie tussen de makelaar en de consument. De teruggaaf door
de makelaar dient schriftelijk of elektronisch te geschieden.
5. Een opdracht kan worden ontbonden wanneer aan de kant van de wederpartij sprake is
van een tekortkoming in de nakoming van de verplichtingen. De verklaring tot ontbinding
dient bij voorkeur schriftelijk of electronisch te geschieden.
6. Als datum voor beëindiging van de opdracht geldt de datum waarop de makelaar,
respectievelijk de consument de (schriftelijke of elektronische) mededeling inzake
de intrekking, teruggaaf, ontbinding of overlijden ontvangt of de in die mededeling
genoemde latere datum.
Artikel 7 - Omzetbelasting, opeisbaarheid
1. Het overeengekomen honorarium en de bijkomende kosten zijn, tenzij uitdrukkelijk anders
overeengekomen, inclusief wettelijk verschuldigde omzetbelasting (BTW).
2. Tenzij anders overeengekomen zijn alle vorderingen wegens verschuldigd honorarium,
courtage of kosten direct opeisbaar zodra de koop- of huurovereenkomst tot stand is
gekomen of de opdracht is uitgevoerd, dan wel deze om andere redenen eindigt. Een en
ander onverminderd het bepaalde in artikel 14 lid 2.
Artikel 8 - Algemene verplichtingen van de makelaar
1. De makelaar voert de door hem aanvaarde opdracht naar beste weten en kunnen uit en
met inachtneming van de belangen van de consument. Tenzij anders overeengekomen
mag de makelaar de werkzaamheden nodig voor het uitvoeren van de opdracht door
anderen, onder zijn verantwoording, laten uitvoeren.
2. De makelaar houdt de consument regelmatig op de hoogte van de vorderingen.
3. De makelaar is verplicht zijn aansprakelijkheid voor schade die voortvloeit uit een
toerekenbare tekortkoming dan wel uit onrechtmatige daad afdoende te verzekeren en
verzekerd te houden.
Artikel 9 - Algemene verplichtingen van de consument
1. De consument verschaft de makelaar naar beste weten en kunnen die informatie die de
makelaar nodig heeft voor de uitvoering van de opdracht.
2. Het is de consument niet toegestaan buiten de makelaar om activiteiten te ontplooien,
die de makelaar bij het vervullen van zijn opdracht kunnen belemmeren of zijn activiteiten
doorkruisen.
Artikel 10 - Betaling
1. De consument betaalt de makelaar voor de dienstverlening conform de gemaakte afspraken.
2. De makelaar stuurt de consument een behoorlijk gespecifceerde factuur waarin een
redelijke betalingstermijn wordt vermeld.
3. Indien de consument niet binnen de in de factuur gestelde termijn betaalt, stuurt de
makelaar hem een betalingsherinnering waarin de consument de gelegenheid wordt
geboden alsnog binnen 2 weken na ontvangst van de herinnering te betalen.
4. Indien de consument ook aan de in lid 3 genoemde betalingsherinnering geen gevolg geeft,
is hij in verzuim en is de makelaar gerechtigd de wettelijke rente in meerdering te brengen.
5. De makelaar is na verloop van de in lid 3 genoemde termijn bevoegd zonder nadere
ingebrekestelling over te gaan tot invordering van het hem verschuldigde bedrag. De
daaraan in redelijkheid verbonden (buiten)gerechtelijke kosten zijn voor rekening van de
consument, tenzij de rechter of de geschillencommissie anders beslist.
6. In geval een opdracht wordt verstrekt door méér dan één persoon, is ieder van hen hoofdelijk
aansprakelijk voor het betalen van al het verschuldigde uit welke hoofde dan ook.

10 11
Deel 2. Bemiddeling
Artikel 11 - Opdracht tot bemiddeling, deeldiensten
De kern van een opdracht tot bemiddeling betreft het geven van advies over en het voeren
van onderhandelingen. De opdracht tot bemiddeling kan uitgebreid worden met onder
meer de volgende diensten:
- bespreking van en advies omtrent de mogelijkheden om tot de beoogde overeenkomst te komen;
- verzorging en begeleiding van bezichtigingen;
- beoordeling van de waarde van de betreffende onroerende zaak;
- besteding van aandacht aan juridische, fscale, bouwkundige en andere van belang zijnde
aspecten;
- begeleiding bij de afwikkeling.
Voor de opdracht tot bemiddeling geldt dat de makelaar tijdens of direct voorafgaand aan
de opdracht, de onroerende zaak minimaal eenmaal bezichtigd moet hebben.
In plaats van een opdracht tot bemiddeling kan ook apart een opdracht verstrekt worden.
Onder aan de consument te verlenen deeldiensten kan verder ondermeer worden verstaan:
- opstellen van een koopovereenkomst zonder dat sprake is van bemiddeling;
- opstellen van een huurovereenkomst zonder dat sprake is van bemiddeling;
- het invoeren van gegevens omtrent een onroerende zaak in elektronische systemen,
waaronder die via internet;
- het opstellen en laten plaatsen van advertenties;
- het ‘rechercheren’ van een onroerende zaak;
- het uitvoeren van een zoekopdracht voor een onroerende zaak;
- het verzorgen van een aanvraag tot huisvestingsvergunning, Nationale Hypotheek
Garantie, (overdragen van) subsidies, etc. Op deeldiensten zijn deze voorwaarden van
toepassing voor zover de aard van die bepalingen zich daar niet tegen verzet.
Artikel 12 - Verplichtingen van de makelaar
1. Het is de makelaar niet toegestaan meer dan één bemiddelingsopdracht te aanvaarden met
betrekking tot één en dezelfde onroerende zaak. Indien hij eerder een bemiddelingsopdracht
heeft ontvangen betreffende een bepaalde onroerende zaak, kan hij een nieuwe opdracht
pas aannemen, nadat de eerste opdracht aantoonbaar is beëindigd. Indien uit twee of
meer lopende bemiddelingsopdrachten door de makelaar diensten moeten worden
verleend met betrekking tot een zelfde onroerende zaak, terwijl het verlenen van de
dienst aan de ene opdrachtgever in strijd is met het belang van de andere opdrachtgever,
dan dient de makelaar dit schriftelijk of elektronisch te melden aan zijn opdrachtgevers.
De makelaar is in dat geval verplicht om, uiterlijk op het moment dat het stadium van
onderhandelingen tussen beide opdrachtgevers wordt bereikt, overleg te voeren met
zijn opdrachtgevers. Dit overleg dient er toe te leiden dat één van de opdrachten wordt
opgeschort dan wel beëindigd. Het is de makelaar dus niet toegestaan om betreffende
eenzelfde onroerende zaak, aan meer dan één opdrachtgever diensten te verlenen
wanneer het verlenen van de dienst aan de ene opdrachtgever in strijd is met het belang
van de andere opdrachtgever, ongeacht de wensen van de betrokkenen.
2. De consument wiens bemiddelingsopdracht op grond van het in het vorige lid bepaalde
wordt beëindigd is de makelaar geen enkele vergoeding, hoe ook genaamd, verschuldigd
met uitzondering van eventuele kosten zoals genoemd in artikel 17 die de makelaar reeds
in opdracht van de consument heeft gemaakt.
3. De makelaar is niet gerechtigd tot het sluiten van overeenkomsten namens de consument,
tenzij deze hiertoe een schriftelijke of elektronische volmacht heeft verleend.
4. De makelaar houdt zich bij het uitvoeren van de opdracht aan de Wet Bescherming
Persoonsgegevens (WBP) en de Wet ter voorkoming van witwassen en fnancieren van
terrorisme (WWFT).
Artikel 13 - Verplichtingen van de consument
1. Het is de consument, behoudens andersluidende afspraken, niet toegestaan buiten de
makelaar om overeenkomsten tot stand te brengen, onderhandelingen te voeren, gebruik te
maken van soortgelijke diensten van anderen en/of activiteiten te ontplooien, die de makelaar
bij het vervullen van zijn bemiddelingsopdracht kunnen belemmeren of zijn activiteiten
doorkruisen.
2. De consument werkt mee aan de vervulling door de makelaar van de verplichtingen
(bijvoorbeeld de identifcatie van de opdrachtgever) welke deze heeft in het kader van de
WWFT.
Artikel 14 - Courtage
1. De consument is de makelaar courtage verschuldigd indien tijdens de looptijd van de
bemiddelingsopdracht een overeenkomst met betrekking tot een onroerende zaak tot
stand komt. Dit geldt ook indien de overeenkomst niet het gevolg is van door de makelaar
verleende diensten, tenzij het een opdracht betreft van een opdrachtgever-koper of –
huurder en deze koopt of huurt buiten het gebied waarop de opdracht betrekking heeft.
Onder de totstandkoming van een overeenkomst wordt tevens verstaan het door
opdrachtgever meewerken aan een handeling als gevolg waarvan de onroerende zaak
geheel of gedeeltelijk wordt verkocht, verhuurd of toebedeeld aan de opdrachtgever en/of
een derde en in verband daarmee de uitvoering van de opdracht geen verdere voortgang
vindt.
2. Tenzij anders overeengekomen is courtage ter zake van bemiddeling bij koop of verkoop
van een onroerende zaak eerst opeisbaar ten tijde van de juridische levering van de
onroerende zaak bij de notaris zonder dat de consument over de periode tussen de
verschuldigdheid van de courtage en de opeisbaarheid daarvan rente is verschuldigd aan
de makelaar. Wanneer vast staat dat een tot stand gekomen overeenkomst niet leidt tot
een juridische levering van een onroerende zaak bij de notaris en de makelaar recht heeft
op courtage, is de courtage vanaf dat moment opeisbaar.
3. Na beëindiging van de bemiddelingsopdracht als bedoeld in artikel 6 lid 1 sub b t/m e is
de consument geen courtage verschuldigd indien er een overeenkomst met betrekking
tot een onroerende zaak tot stand komt, tenzij:
- de consument heeft gehandeld in strijd met het bepaalde in artikel 13;

12 13
- de makelaar genoegzaam bewijs levert dat de totstandkoming van de overeenkomst
met betrekking tot de onroerende zaak het gevolg is van dienstverlening van de
makelaar aan de consument tijdens de looptijd van de opdracht.
4. Bij overeenkomsten, waarvan de defnitieve totstandkoming of de verplichting tot
uitvoering, krachtens een tot de overeenkomst behorend beding, afhankelijk is
van een opschortende of ontbindende voorwaarde, is ook het recht op courtage
daarvan afhankelijk, tenzij een van partijen of beide de betreffende voorwaarde niet
overeenkomstig de strekking hanteren.
5. Wanneer een tot stand gekomen koopovereenkomst door gebruikmaking door de koper
van de wettelijke bedenktijd (artikel 7:2 BW) wordt beëindigd, vervalt het recht op
courtage met betrekking tot deze overeenkomst.
6. Wanneer een courtageverplichting overeenkomstig het bepaalde in lid 3 van dit artikel
ontstaat, heeft de makelaar recht op een naar redelijkheid vast te stellen deel van de
courtage. Bij de bepaling hiervan wordt rekening gehouden met reeds door de makelaar
verrichte werkzaamheden, het voordeel dat de consument daarvan heeft en de grond
waarop de overeenkomst is beëindigd.
7. Wanneer een tot stand gekomen overeenkomst niet tot uitvoering komt, behoudt de
makelaar recht op volledige courtage, tenzij de consument aannemelijk maakt dat de nietuitvoering het gevolg is van toerekenbaar tekortschieten (wanprestatie) van de makelaar.
Artikel 15 - Berekening courtage koop en verkoop
1. De courtage wordt berekend op grondslag van wat partijen hierover overeengekomen
zijn. Voor zover partijen geen grondslag voor de berekening van de courtage zijn
overeengekomen, gelden de navolgende leden van dit artikel.
2. De courtage wordt berekend over de koopsom van de onroerende zaak
3. Onder de koopsom wordt verstaan het bedrag dat de koper aan verkoper verschuldigd
is, exclusief de kosten en rechten die op de overdracht vallen, zoals overdrachtsbelasting,
notariële kosten en kadastrale rechten.
4. Indien over de koopsom BTW verschuldigd is, dan wel deze in de koopsom is inbegrepen,
dan wordt de courtage mede berekend over het bedrag inclusief genoemde belasting
tenzij de koper gerechtigd is om de BTW in aftrek te brengen.
5. Bij in aanbouw zijnde of nog te bouwen onroerende zaken wordt de courtage berekend
over de koop- en aanneemsom tezamen, dan wel over de verwachte, uit de overeenkomst
blijkende, bouwsom of stichtingskosten met inbegrip van de BTW, tenzij de koper
gerechtigd is de BTW in aftrek te brengen.
6. Bij koop en verkoop van een recht van erfpacht, dan wel van een opstal op erfpachtgrond wordt
de courtage berekend over het bedrag dat de koper en verkoper als zodanig overeenkomen,
vermeerderd met een bedrag gelijk aan het tienvoud van de periodieke vergoeding op jaarbasis.
7. Bij koop en verkoop van een appartementsrecht wordt de courtage berekend over de
koopsom van het appartementsrecht.
8. Bij koop en verkoop van een lidmaatschapsrecht van een coöperatieve vereniging tot
exploitatie van onroerende zaken of van aandelen in onverdeelde eigendommen wordt de
courtage berekend over de koopsom van het betreffende lidmaatschapsrecht of aandeel,
zonder aftrek van het aandeel in een eventuele hypothecaire lening.
9. Gelijkgesteld met koop- en verkoopovereenkomsten worden voor de courtageberekening:
- ruilkoop;
- huurkoop;
- koop en verkoop op afbetaling;
- koop en verkoop die niet zonder meer de verplichting tot levering bevat
(economische eigendomsoverdracht);
- het vestigen van het recht van erfpacht of opstal.
10. Indien er roerende zaken in materiële zin en/of vermogensrechten (bijvoorbeeld goodwill)
worden gekocht of verkocht, en/of er tevens schadevergoedingen, inschrijvingen, bijdragen
en dergelijke aanspraken door partijen jegens elkaar worden overeengekomen, wordt de
courtage mede in rekening gebracht over de koopsom van deze goederen en deze rechten.
Artikel 16 - Berekening courtage huur en verhuur
1. De courtage wordt berekend op grondslag van wat partijen hierover overeengekomen
zijn. Voor zover partijen geen grondslag voor de berekening van de courtage zijn
overeengekomen, gelden de navolgende leden van dit artikel.
2. Bij huur- en verhuurovereenkomsten met betrekking tot onroerende zaken wordt de
courtage berekend over de huursom, met inachtneming van de overige hieronder vermelde
bepalingen.
3. Onder de huursom wordt verstaan het bedrag dat de huurder en verhuurder overeenkomen
als vergoeding voor het enkel genot van de onroerende zaken voor het eerste huurjaar.
4. De courtage wordt berekend over de huursom + BTW, indien dit van toepassing is, tenzij de
huurder gerechtigd is de BTW in aftrek te brengen.
5. Indien krachtens de overeenkomst in enig volgend jaar aan huur een ander bedrag verschuldigd
zal zijn dan in het eerste huurjaar en dit bedrag bij het tot stand komen van de overeenkomst
reeds bekend is, terwijl dit kennelijk een andere strekking heeft dan het in gelijke tred houden
van de huur met de waardeontwikkeling van de euro, wordt voor de berekening van de courtage
in aanmerking genomen het totaal van die bedragen, gedeeld door het aantal jaren waarop zij
betrekking hebben.
6. Een gedeelte van een huurjaar wordt als geheel huurjaar gerekend.
7. Gelijkgesteld aan huur- en verhuurovereenkomsten worden voor de courtageberekening:
- pachtovereenkomsten;
- huur-ruilovereenkomsten;
- overeenkomsten tot ingebruikgeving;
- overeenkomsten betreffende een zakelijk recht van gebruik en bewoning;
- andere vergelijkbare overeenkomsten, zoals fnanciële of operationele lease.
8. Indien er roerende zaken in materiële zin en/of vermogensrechten (bijvoorbeeld goodwill
mede worden gehuurd of verhuurd, wordt onder de huursom mede begrepen de voor
deze goederen overeengekomen huurprijs. Worden de goederen mede gekocht of worden
verkocht, en/of worden er tevens schadevergoedingen, inschrijvingen, bijdragen en dergelijke
aanspraken door partijen jegens elkaar overeengekomen, dan wordt de courtage mede in
rekening gebracht over de koopsom van deze goederen en deze rechten.

14 15
Artikel 17 - Kosten
1. Tenzij anders overeengekomen vergoedt de consument bij een bemiddelingsopdracht de
kosten die de makelaar ten behoeve van de consument maakt. Ten aanzien van het maken
van deze kosten en de omvang ervan dient de makelaar tevoren met de consument overleg
te plegen en afspraken daaromtrent schriftelijk of elektronisch vast te leggen. Een en ander
geldt eveneens als de opdracht wordt opgeschort of eindigt door intrekking of anderszins.
2. De consument is ter zake van een intrekking nimmer schadeplichtig. De makelaar heeft
terzake wel recht op vergoeding van reeds gemaakte kosten zoals in het vorige lid bedoeld
en, indien en voor zo ver bij het verstrekken van de opdracht overeengekomen, op een
percentage van het loon.
Deel 3. Taxatie
Artikel 18 - Taxatie
1. Taxatie van een onroerende zaak is het geven van een waardeoordeel daarover aan de
consument op grond van aard, stand en ligging en de staat waarin de onroerende zaak zich
bevindt en het verstrekken van een eenvoudig rapport hierover. Tenzij anders is afgesproken
geschiedt de taxatie volgens de geldende versie van het taxatierapport fnanciering
woonruimte dat is vastgesteld door de representatieve organisaties in de branche. Een
taxatie dient door een makelaar in persoon te worden verricht.
2. Het taxatierapport dient te omvatten: de naam van de consument, het doel van de taxatie,
een korte zakelijke omschrijving van het getaxeerde, de kadastrale gegevens, een oordeel
over de waarde onder vermelding van de soort daarvan, bijzondere omstandigheden
waarmee rekening is gehouden, de datum waarop de taxatie is verricht en de naam en de
gegevens van de taxateur. Het taxatierapport is geen bouwkundig rapport.
3. Tenzij anders overeengekomen wordt het rapport aan de consument uitgebracht. De
makelaar stelt het rapport niet ter beschikking van derden tenzij hij toestemming heeft
verkregen van de consument.
4. De makelaar aanvaardt alleen ten opzichte van de consument verantwoordelijkheid voor
de inhoud van het rapport, dus niet jegens derden.
5. Tenzij anders overeengekomen is de consument bij opdracht voor taxatie het
overeengekomen honorarium verschuldigd zodra het rapport is afgeleverd.
6. Indien de consument de opdracht tot taxatie intrekt voordat deze is uitgevoerd, is de
consument voor de reeds verrichte werkzaamheden een vergoeding verschuldigd. Indien
over de hoogte van deze vergoeding geen afspraken zijn gemaakt, dient deze naar
redelijkheid te worden vastgesteld.
7. De door de makelaar in het kader van de taxatieopdracht noodzakelijk gemaakte onkosten
ter zake van reis en verblijf, leges en kadastraal onderzoek zullen door de consument
worden vergoed.
8. Bij taxatie ingevolge een aan meer makelaars verstrekte opdracht wordt het tarief door
iedere makelaar in rekening gebracht.
9. Bij een opdracht aan meer makelaars gezamenlijk, brengen deze gezamenlijk rapport uit.
In dit rapport komen hun gezamenlijke bevindingen tot uitdrukking. Slagen de makelaars
er niet in tot gezamenlijke conclusies te komen, dan treden zij in overleg met de consument
omtrent het uitbrengen van een rapport waarin hun uiteenlopende conclusies voorkomen.
10. Het honorarium wordt berekend op grondslag van wat partijen hierover overeengekomen
zijn. Indien het tarief afhankelijk is gesteld van de taxatiewaarde wordt onder taxatiewaarde
verstaan:
a. Bij taxatie van de waarde van een aandeel in een onroerende zaak: De getaxeerde waarde
van de gehele onroerende zaak;
b. Bij taxatie van de waarde van een appartementsrecht of van een lidmaatschapsrecht
van een coöperatie: De getaxeerde waarde van dat appartementsrecht of dat
lidmaatschapsrecht;
c. Bij taxatie van de waarde van opstallen op erfpachtgrond of het recht van erfpacht (al

16 17
Deel 4. Vastgoedmanagement
Artikel 19 - Vastgoedmanagement (beheer)
1. Vastgoedmanagement houdt in het verlenen van diensten aan de consument met betrekking
tot één of meer onroerende zaken, die de instandhouding en de exploitatie ten goede komen
en bijdragen tot een optimaal rendement van de belegde fnanciële middelen. De consument
die opdracht tot vastgoedmanagement geeft, kan zijn de eigenaar dan wel degene die de
onroerende zaken in bezit of anderszins onder zijn zeggenschap heeft.
2. De te verlenen diensten kunnen zowel van commerciële als van technische of administratieve
aard zijn. De onderstaande diensten kunnen onder andere behoren tot het dienstenpakket
van een vastgoedmanager:
- verzorging van de huurincasso;
- bemoeienis met bijkomende leveringen en diensten (administratieve verwerking,
verrekening met huurders, controle op de kwaliteit van de leveringen en diensten);
- verzorging van de betaling van kosten en lasten;
- werkzaamheden in verband met periodieke huurprijswijzigingen;
- verzorging van het onderhoud (behandeling, beoordeling en het doen verhelpen van
klachten, periodieke inspectie, meerjarenplanning, verzorging van controle en betaling
van rekeningen);
- verzorging van het opnieuw verhuurd worden van leegkomende gedeelten en andere
activiteiten met betrekking tot verhuurmutaties;
- verstrekking van adviezen.
3. Intrekking van een opdracht tot vastgoedmanagement dient bij voorkeur schriftelijk of
elektronisch te geschieden. Bij intrekking dient een opzegtermijn van tenminste 3 maanden in
acht te worden genomen.
4. De opdracht kan tevens omvatten het vervullen van de functie van bestuur van een Vereniging
van Eigenaren van appartementsrechten of de functie van secretaris-penningmeester van
een coöperatieve vereniging tot exploitatie van onroerende zaken.
dan niet met de rechten van de erfpachter op de opstallen): Het getaxeerde bedrag,
vermeerderd met het bedrag dat gelijkstaat aan het tienvoud van de geldende canon op
jaarbasis;
d. Indien de opdracht betrekking heeft op meer dan één soort waarde, of indien het voor het
geven van het gevraagde waardeoordeel noodzakelijk is tevens andere soorten waarden
te beoordelen en deze oordelen in het rapport vermeld worden: De waarde waarvan de
overeengekomen bijbehorende tariefberekening de hoogste uitkomst geeft;
e. Bij een taxatie ten behoeve van een geldlening onder hypothecair verband: de
marktwaarde (voorheen de onderhandse verkoopwaarde genoemd), tenzij deze lager is
dan de executiewaarde.

18 19
Deel 5. Geschillenregeling en branchegarantie
Artikel 20 - Geschillenregeling
1. Geschillen tussen consument en makelaar over de totstandkoming of de uitvoering van
overeenkomsten met betrekking tot door de makelaar te leveren of geleverde diensten, kunnen
zowel door de consument als door de makelaar worden voorgelegd aan de Geschillencommissie
Makelaardij, Bordewijklaan 46, 2591 XR Den Haag (www.degeschillencommissie.nl).
2. Ten aanzien van geschillen over aansprakelijkheid voor schade is de geschillencommissie
slechts bevoegd indien deze een fnancieel belang van 10.000 euro niet te boven gaan.
3. Een geschil wordt door de Geschillencommissie slechts in behandeling genomen, indien de
consument zijn klacht eerst volledig en duidelijk omschreven bij de makelaar heeft ingediend.
4. Nadat de klacht bij de makelaar is ingediend, moet het geschil uiterlijk drie maanden na het
ontstaan daarvan bij de Geschillencommissie aanhangig worden gemaakt.
5. Wanneer de consument een geschil voorlegt aan de Geschillencommissie, is de makelaar
aan deze keuze gebonden. Indien de makelaar een geschil aan de Geschillencommissie wil
voorleggen, moet hij de consument vragen zich binnen vijf weken uit te spreken of hij daarmee
akkoord gaat. De makelaar dient daarbij aan te kondigen dat hij zich na het verstrijken van
voornoemde termijn vrij zal achten het geschil bij de rechter aanhangig te maken.
6. De Geschillencommissie doet uitspraak met inachtneming van de bepalingen van het voor
haar geldende reglement. Het reglement van de Geschillencommissie wordt desgevraagd
toegezonden. De beslissingen van de Geschillencommissie geschieden bij wege van bindend
advies. Voor de behandeling van een geschil is een vergoeding verschuldigd.
7. Uitsluitend de rechter dan wel de hierboven genoemde Geschillencommissie is bevoegd van
geschillen kennis te nemen.
Artikel 21 - Branchegarantie nakoming bindende adviezen.
1. VBO Makelaar staat tegenover de consument borg voor de nakoming van het door de
geschillencommissie uitgebrachte bindend advies tot maximaal 10.000 euro, voor het
meerdere heeft VBO Makelaar een inspanningsverplichting om ervoor te zorgen dat de
makelaar het bindend advies nakomt, tenzij het bindend advies binnen twee maanden na
verzending hiervan ter toetsing wordt voorgelegd aan de rechter en het vonnis waarbij de
rechter het bindend advies onverbindend verklaart in kracht van gewijsde is gegaan.
2. Situaties van surséance van betaling en faillissement zijn van de nakomingsgarantie uitgesloten
zolang het geschil nog niet ter zitting is behandeld. Situaties van bedrijfsbeëindiging zijn van
de nakomingsgarantie uitgesloten zolang het geschil nog niet aanhangig is gemaakt.
3. De consument kan schriftelijk een beroep doen op de nakomingsgarantie nadat aantoonbaar
is gebleken dat de makelaar het bindend advies niet zelf nakomt, noch het bindend advies
binnen 2 maanden na verzending hiervan ter toetsing aan de rechter voorlegt. De uitbetaling
van het bedrag geschiedt binnen een termijn van één kalendermaand na ontvangst van het
beroep onder voorwaarde dat de consument zijn vordering op de makelaar aan VBO Makelaar
heeft overgedragen.
Deel 6. Afwijking en wijziging
Artikel 22 - Afwijking
Individuele afwijkingen moeten schriftelijk dan wel elektronisch tussen de makelaar en de
consument worden vastgelegd.
Artikel 23 - Wijziging
VBO Makelaar zal deze Algemene Consumentenvoorwaarden slechts wijzigen in overleg met de
Consumentenbond en Vereniging Eigen Huis.

20 21
Privacyreglement
22 23
Privacyreglement
VBO-makelaars gaan zorgvuldig om met privacy gevoelige informatie. In dit privacyreglement
kunt u lezen hoe VBO-makelaars en Vereniging VBO Makelaar omgaan met uw gegevens.
Welke gegevens worden door VBO-makelaars vastgelegd?
De volgende gegevens worden door een VBO-makelaar vastgelegd indien u opdracht heeft gegeven
aan een VBO-makelaar een woning te verkopen of te verhuren:
Uw naam, straatnaam, huisnummer, eventuele toevoegingen en andere contactgegevens
zoals telefoonnummer en e-mailadres;
De reden van verkoop of verhuur;
De datum wanneer de woning in de verkoop of verhuur is genomen en de periode dat de
woning te koop of te huur heeft gestaan;
De omschrijving, foto’s, video’s, overige media en kenmerken van de woning (en
objectgebonden ruimtes) zoals de vraagprijs of huurprijs en het verloop hiervan, bouwjaar,
de oppervlakte en indeling, de inhoud, de kadastrale gegevens en de WOZ-waarde;
Foto’s en video’s van de woning en tuin(en)/teras(sen);
De reden van beëindiging van de bemiddelingsopdracht;
Wanneer de woning is verkocht of verhuurd: de transactiegegevens zoals de verkoop- of
verhuurprijs en de datum van de transactie;
Overige informatie die u aan uw VBO-makelaar verstrekt.
De volgende gegevens worden door een VBO-makelaar vastgelegd indien u opdracht heeft gegeven
aan een VBO-makelaar een woning te kopen of te huren:
Uw naam, straatnaam, huisnummer, eventuele toevoegingen en andere contactgegevens
zoals telefoonnummer en e-mailadres;
Het zoekprofel waarin uw zoekcriteria en woonwensen zijn opgenomen;
De reden van koop of huur;
Uw leeftijds- en inkomenscategorie en gezinssamenstelling;
Wanneer een woning is aangekocht of aangehuurd: de transactiegegevens zoals de
aankoop- of aanhuurprijs en de datum van de transactie;
Overige informatie die u aan uw VBO-makelaar verstrekt.
De volgende gegevens worden door een VBO-makelaar vastgelegd indien u een woning koopt of
huurt van iemand die gebruik maakt van de diensten van een VBO-makelaar:
Uw naam, straatnaam, huisnummer, eventuele toevoegingen en andere contactgegevens
zoals telefoonnummer en e-mailadres;
Gegevens van de woning die u heeft gekocht of gehuurd zoals het adres, kenmerken van de
woning, de koop- of huurprijs en de transactiedatum;
Gegevens van uw oude woning zoals de straatnaam, huisnummer en eventuele
toevoegingen;
Overige informatie die u aan de VBO-makelaar verstrekt.
Waar gebruiken VBO-makelaars deze gegevens voor?
Indien u uw woning verkoopt of verhuurt via een VBO-makelaar, gebruikt de makelaar uw gegevens
om de bemiddelingsopdracht die u aan hem heeft verstrekt uit te voeren. Daarnaast kunnen uw
gegevens, of een gedeelte daarvan, ook gebruikt worden voor:
Het onder de aandacht brengen van uw woning bij het publiek. Bijvoorbeeld via
internetsites zoals www.vbo.nl, de website van het makelaarskantoor en overige websites,
in verkoopdocumentatie of andere marketingcommunicatie kanalen die de VBO-makelaar
tot zijn beschikking heeft;
Het uitvoeren van taxaties en andere waardebepalingen waarbij uw woning gebruikt wordt
als referentieobject;
Het uitvoeren van analyses en rapportages zodat de VBO-makelaar zijn dienstverlening kan
verbeteren;
Het toezenden van informatie over producten en diensten van uw VBO-makelaar en
Vereniging VBO Makelaar (afmelden kan via uw VBO-makelaar).
Indien u een woning aankoopt of aanhuurt via een VBO-makelaar, gebruikt de makelaar
uw gegevens om contact met u te onderhouden voor bijvoorbeeld het toezenden van de
koopovereenkomst. Daarnaast kunnen uw gegevens gebruikt worden voor:
Het vinden van een geschikte woning;
Adviesdoeleinden, wanneer u daarom heeft verzocht;
Overige correspondentie die noodzakelijk is om de overdracht van de woning correct te
verzorgen;
Het uitvoeren van analyses en rapportages zodat de VBO-makelaar zijn dienstverlening kan
verbeteren;
Het toezenden van informatie over producten en diensten van uw VBO-makelaar of
Vereniging VBO Makelaar (afmelden kan via uw VBO-makelaar).
Indien u een woning koopt of huurt van iemand die gebruik maakt van de diensten van
een VBO-makelaar, gebruikt de makelaar uw gegevens om contact met u te onderhouden,
voor bijvoorbeeld het toezenden van de koopovereenkomst. Daarnaast kunnen uw
gegevens gebruikt worden voor:
Adviesdoeleinden, wanneer u daarom heeft verzocht;
Overige correspondentie die noodzakelijk is om de overdracht van de woning correct te
verzorgen;
Het uitvoeren van analyses en rapportages zodat de VBO-makelaar zijn dienstverlening kan
verbeteren;
Het toezenden van informatie over producten en diensten van uw VBO-makelaar of
Vereniging VBO Makelaar (afmelden kan via uw VBO-makelaar).

24 25
Database Vereniging VBO Makelaar
De systemen van de VBO-makelaar zijn gekoppeld aan een landelijke database van Vereniging
VBO Makelaar. In dit systeem staan actuele en historische gegevens van woningen en andere
onroerende zaken die bij VBO-makelaars en andere makelaars in verkoop of verhuur zijn gegeven.
Alle VBO-makelaars zijn aangesloten op dit systeem. De wijze waarop de Vereniging het systeem
gebruikt kunt u hierna lezen.
Vereniging VBO Makelaar
Vereniging VBO Makelaar is de op één na grootste brancheorganisatie van makelaars en
taxateurs. VBO Makelaar biedt ondersteuning en diverse diensten aan haar leden en onderhoudt
een centrale objectendatabase. Leden van VBO Makelaar kunnen onderling informatie delen
over woningen en andere onroerende zaken. Meer informatie over Vereniging VBO Makelaar
kunt u vinden op www.vbomakelaar.nl.
Welke gegevens legt Vereniging VBO Makelaar vast?
Via een automatische koppeling ontvangt Vereniging VBO Makelaar de gegevens die
door VBO-makelaars worden vastgelegd. Niet alle gegevens worden door de Vereniging
vastgelegd. Gegevens die direct aan u identifceerbaar zijn worden bijvoorbeeld niet door de
Vereniging vastgelegd. Deze gegevens worden uitsluitend opgeslagen in de systemen van het
makelaarskantoor.
Waar gebruikt Vereniging VBO Makelaar de gegevens voor?
De opgeslagen gegevens worden uitsluitend gebruikt in het kader van het beheer en onderhoud
van het systeem, het verkrijgen en maken van statistiek, wetenschappelijk onderzoek,
presentaties van cijfers over de woningmarkt in Nederland en mogelijke toekomstige
presentaties van uw woning.
Wie heeft er toegang tot de gegevens?
Leden van Vereniging VBO Makelaar hebben toegang tot de database in het kader van hun
dienstverlening. Medewerkers, directie en bestuur van de Vereniging en medewerkers van het
beherende ICT bedrijf hebben eveneens toegang tot de database in het kader van hun dagelijkse
werkzaamheden. Vereniging VBO Makelaar verstrekt bepaalde gegevens uit de database aan
derden, zoals:
Universiteiten en onderzoeksinstellingen t.b.v. onderzoeksdoeleinden;
Centraal Bureau voor de Statistiek om zodoende de regeldruk te beperken;
Overige niet-commerciële partijen voor zover de gegevensuitwisseling bijdraagt aan
vermindering van administratieve lasten of bijdraagt aan het verkrijgen van inzicht en/of
verbetering van de woningmarkt.
VBO Makelaar geeft uitsluitend toegang tot die gegevens die noodzakelijk zijn voor de genoemde
doelstelling en geeft toegang op geaggregeerd niveau. Contractueel en technisch is één en
ander door Vereniging VBO Makelaar geborgd.
Beveiliging en bewaartermijn
De VBO-makelaar en Vereniging VBO Makelaar zullen er voor zorgen dat uw gegevens
veilig worden opgeslagen en adequaat worden beschermd tegen ongeautoriseerd gebruik,
ongeautoriseerde toegang, wijziging of onrechtmatige vernietiging. Uw gegevens worden
bewaard zolang als noodzakelijk voor de hiervoor genoemde doeleinden of zover dit noodzakelijk
is vanwege wettelijke verplichtingen of voor het oplossen van eventuele geschillen.
Inzage, correctie en verwijdering
VBO Makelaar slaat geen identifcerende gegevens op. Uw verzoeken tot inzage, correctie of
verwijdering van gegevens dient u dan ook te richten aan uw VBO-makelaar. De VBO-makelaar
zal in beginsel binnen een periode van 4 weken op uw verzoek reageren. Uw VBO-makelaar zal
uw persoonsgegevens zo spoedig mogelijk verwijderen tenzij en voor zover de wet verplicht om
de betreffende persoonsgegevens te bewaren of er andere dringende redenen zijn die zich tegen
verwijdering verzetten.
Vragen?
Uw VBO-makelaar en Vereniging VBO Makelaar nemen uw privacy zeer serieus. Mocht u vragen
hebben, neem dan contact op met uw VBO-makelaar of Vereniging VBO Makelaar.
Indien u een andersoortig object verkoopt, verhuurt, aankoopt of aanhuurt via/bij een VBOmakelaar is dit privacyreglement ook van toepassing. Waar gebruik gemaakt wordt van de term
‘woning’ dient u dan te lezen het type object dat u verkoopt, verhuurt, aankoopt of aanhuurt.

26 27
Beroeps- en gedragscode Vereniging VBO Makelaar
Beroeps- en gedragscode Vereniging VBO Makelaar
1. De makelaar en/of taxateur en/of rentmeester en/of huurbemiddelaar, lid van de
Vereniging VBO Makelaar, verder aangeduid als lid VBO, is zich ervan bewust dat hij
dienstverlenend optreedt en omgaat met vertrouwelijke zaken.
2. Het lid VBO heeft een geheimhoudingsplicht ten aanzien van hetgeen hem bekend wordt
bij de uitoefening van zijn beroep. Hij zal strikte geheimhouding betrachten over al die
zaken/aangelegenheden waar van hem verwacht mag worden dat hij bekend moet zijn
met het vertrouwelijke karakter hiervan. Deze geheimhouding duurt zolang voort totdat
een rechter, arbiter of bindend adviseur of een andere daartoe gerechtigde instantie hem
verplicht die informatie kenbaar te maken.
3. Het lid VBO zal zich in zijn beroepsmatig handelen maar ook als privépersoon - voor
zover dat uitstraling heeft op zijn beroepsmatig handelen - eerlijk en integer gedragen
en de gangbare normen van fatsoen en de waarden, die zijn vak kenmerken, in acht
nemen. Indien de makelaar hierop wordt aangesproken, zal hij zich tijdig en transparant
verantwoorden.
4. Het lid VBO zal zich onthouden van negatieve uitlatingen over collega’s naar derden toe,
maar zal eventuele bezwaren tegen de handelwijze van collega’s melden aan het Dagelijks
Bestuur van VBO Makelaar.
5. Het lid VBO verplicht zich ertoe om collegiaal en loyaal om te gaan met collega’s en zal
zich inspannen om het aanzien van de Vereniging VBO Makelaar en haar leden in stand te
houden en/of te verbeteren. Het is verboden activiteiten te verrichten dan wel betrokken
te zijn bij handelingen die de eer en de stand van de Vereniging dan wel de VBO-leden
schaden.
6. Werkzaamheden, waarvoor het lid VBO wordt gevraagd en ten aanzien waarvan hij niet
ter zake kundig is, zullen niet door het lid VBO worden verricht tenzij hij zich voorziet van
bijstand door een wél ter zake deskundige.
7. Het lid VBO beschermt en bevordert de belangen van zijn opdrachtgever(s) en zal
uitsluitend de belangen vertegenwoordigen van deze opdrachtgever(s). Het lid VBO zal
nimmer tegelijkertijd optreden voor twee partijen die met elkaar willen contracteren. Het
is het lid VBO verboden aan twee zijden courtage te berekenen binnen één transactie/
dienst.
8. Het lid VBO zal toezien op en is verantwoordelijk voor de gedragingen van zijn medewerk-
(st)ers opdat deze niet in strijd handelen met de Statuten, de Beroeps- en gedragscode, de
Algemene Consumentenvoorwaarden en de reglementen van de Vereniging.

28 29
9. Het lid VBO is verplicht gebruik te maken van de meest recente versies van de standaard
VBO-contracten voor zover die ter beschikking gesteld zijn. Ook indien een lid VBO opdracht
heeft gekregen om een tussen partijen tot stand gekomen overeenkomst vast te leggen, is
hij daarbij verplicht gebruik te maken van de meest recente versie van de standaard VBOcontracten voor zover deze ter beschikking zijn gesteld.
10. Het lid VBO zal zorgdragen voor overzichtelijke, gespecifceerde declaraties betreffende de
verstrekte dienstverlening.
11. Teneinde zijn lidmaatschap aan zijn opdrachtgever(s) kenbaar te maken, is het lid VBO
verplicht in al zijn uitingen, waaronder o.a. aanbiedingen, advertenties, foto’s etc., het
VBO-logo te voeren danwel de tekst ‘lid VBO Makelaar’ toe te voegen. Eveneens zal het lid
VBO er voor zorgen dat op de kantoorlocatie het logo, zoals ter beschikking wordt gesteld
door de Vereniging, duidelijk zichtbaar aanwezig is.
12. Indien een belanghebbende partij zich bij het lid VBO beklaagt over een gevolgde
handelwijze en er wordt tussen partijen geen oplossing tot stand gebracht, is het lid
VBO verplicht de klager te attenderen op de mogelijkheid deze klacht te melden aan het
Dagelijks Bestuur van VBO Makelaar. Daarnaast zal het lid VBO de belanghebbende partij
informeren omtrent de klachtenregeling.
13. De indiening van een klacht moet geschieden binnen een termijn van een jaar na de dag
waarop klager van het handelen of nalaten van beklaagde dat aanleiding geeft tot het
indienen van de klacht kennis heeft genomen en in ieder geval niet later dan binnen een
termijn van vijf jaren na het betreffende handelen of nalaten van beklaagde.
14. Het lid VBO stelt zich met een partij betreffende een aangelegenheid, waarin deze naar
hij weet door een collega-makelaar wordt bijgestaan, niet anders in verbinding dan
door tussenkomst van die collega-makelaar, tenzij deze laatste hem toestemming geeft
rechtstreeks met die partij in verbinding te treden. Dit geldt evenzeer wanneer de bedoelde
partij zich rechtstreeks tot hem wendt.
15. Het lid VBO is verplicht te allen tijde aan degene die een bod wenst uit te brengen op een
onroerende zaak, kenbaar te maken of men vrij is om biedingen te accepteren ter
bespreking met opdrachtgever(s), dan wel of men ten aanzien van het betreffende object
reeds in onderhandeling is.
16. Het lid VBO zal zich er voor inspannen dat met betrekking tot het object waarvoor hem
een opdracht is gegeven, op een zorgvuldige wijze de terzake relevante informatie kenbaar
wordt gemaakt. Voorzover dat in redelijkheid van het lid VBO verwacht mag worden zal hij
de door hem ontvangen informatie op haar juistheid onderzoeken.
17. Het lid VBO zal met betrekking tot een object waarvoor hem een opdracht is gegeven,
er voor zorgen dat in al zijn uitingen, waaronder ook begrepen zijn alle aanbiedingen,
advertenties, foto’s, etc., gebruik wordt gemaakt van de in de branche overeengekomen
standaarden zoals de Fotowijzer Woningen en de Meetinstructie Woningen.
18. Het is het lid VBO toegestaan direct of indirect belang te hebben bij transacties m.b.t.
registergoederen ten eigen bate, echter dienen daarbij de navolgende regels te worden
gehanteerd:
- Bij koop/verkoop dan wel bij huur/verhuur door een VBO-lid dient de wederpartij
erop te worden gewezen, dat het lid VBO direct of indirect belang heeft bij de
betreffende transactie. Dit dient uitdrukkelijk schriftelijk te worden vermeld vóórdat
de onderhandelingen beginnen.
- Het is het lid VBO verboden in dat geval courtage te berekenen.
19. Het lid VBO zal geen taxatierapport t.b.v. fnanciering opstellen van objecten waarbij hij zelf
direct of indirect belang heeft dan wel betrokken is bij een verkoop of aankooptransactie
m.b.t. dit object.
20. Het is het lid VBO verboden activiteiten te ontplooien of op enige andere wijze betrokken
te zijn bij handelingen, waarbij de onafhankelijkheid van het lid VBO in het geding komt.
21. Het lid VBO zal in verband met zijn opdracht geen giften, kortingen of andere voordelen
bedingen of aanvaarden van anderen dan zijn opdrachtgever, welke tot doel hebben de
uitkomst van de transactie of taxatie te beïnvloeden.
22. Het lid VBO welke eveneens buiten Nederland actief is, treedt op conform deze Beroepsen gedragscode tenzij op grond van vigerende wetgeving in dat buitenland een gedraging
wel is toegestaan dan wel op grond van de aldaar heersende rechtsopvattingen een
gedraging maatschappelijk aanvaard is.
Aldus vastgesteld in de Algemene Ledenvergadering van 18 juni 2013 met inwerkingtreding
van 18 juni 2013.

31 info@tcmnl.nl • www.tcmnl.nl
VBO Makelaar valt met haar Gedragscode onder het
reglement van Tuchtcollege Makelaardij Nederland.
Tuchtreglement
32 33
1 Begripsbepaling
1.1 In dit Reglement wordt verstaan onder:
Aangesloten Instelling: een instelling die aangesloten is bij de Stichting en middels een
aangeslotene-overeenkomst haar heeft opgedragen zorg te dragen voor de tuchtrechtspraak
ten aanzien van de Betrokkenen bij die instelling;
Afgevaardigd Lid: een door de betreffende Aangesloten Instelling afgevaardigde Betrokkene
die als lid van het Tuchtcollege fungeert;
Behandeling op Verkorte Termijn: een van het bepaalde in hoofdstuk 4, 5 en 7 afwijkende
spoedbehandeling waartoe de voorzitter van het Tuchtcollege kan besluiten op verzoek van
Klager en/of Beklaagde en/of Aangesloten Instelling indien de daarvoor aangevoerde gronden
dan wel indien de ernst van de situatie en de in het geding zijnde belangen dit naar oordeel
rechtvaardigen;
Beklaagde: de Betrokkene tegen wie de Klacht zich richt;
Beroeps- en Gedragsregels: de voor de desbetreffende Aangesloten Instelling van toepassing
zijnde statuten, reglementen, gedragscodes en overige regelgeving die verplichtingen voor de
Betrokkene- van de betreffende Aangesloten Instelling bevatten;
Bestuur: het bestuur van de Stichting;
Betrokken bij: hieronder wordt begrepen: lid zijn bij, aangesloten zijn bij, geregistreerd zijn bij
en/of anderszins betrokken zijn bij en/of verbonden zijn aan een Aangesloten Instelling;
Betrokkene: elk (aspirant) lid, iedere aangeslotene, elke geregistreerde en/of anderszins
betrokkene of verbondene van/bij/aan een Aangesloten Instelling;
Bindend Advies: het door het Tuchtcollege gegeven bindend advies dat kwalifceert als een
vaststelling als bedoeld in artikel 7:900 Burgerlijk Wetboek;
Klacht: een uiting van onvrede over de bejegening van, handelwijze en/of gedraging van een
Beklaagde en/of personen werkzaam voor Beklaagde in diens hoedanigheid van Betrokkene,
niet zijnde een handeling verricht door Beklaagde in diens hoedanigheid van bestuurder van
een Aangesloten Instelling;
Klachtenbureau: het administratieve bureau van de Stichting dat belast is met het in
ontvangst nemen van Klachten, het doorleiden van Klachten aan het Tuchtcollege, alsmede
het coördineren en het in behandeling nemen van de Klacht door het Tuchtcollege;
Klachtgeld: een jaarlijks door het Bestuur vast te stellen door Klager te betalen bedrag voor de
behandeling van de Klacht door het Tuchtcollege;
Klager: een ieder die gebruik maakt of heeft gemaakt van de diensten van de Betrokkene
en over deze dienstverlening een Klacht heeft, alsmede een ieder die van oordeel is dat een
Betrokkene heeft gehandeld in strijd met de Beroeps- en Gedragsregels van de Aangesloten
Instelling, waar de Betrokkene bij is betrokken;
Onafhankelijk Lid: een natuurlijke persoon die geen Betrokkene is bij een Aangesloten Instelling
en geen lid is van het Bestuur en die als lid van het Tuchtcollege fungeert;
Tuchtcollege: het door het Bestuur overeenkomstig het bepaalde in artikel 3 van dit Reglement
ingestelde college dat met in achtneming van het in dit Reglement bepaalde ten aanzien van
een Klacht uitspraak doet in de vorm van een Bindend Advies;
Reglement: dit reglement;
Stichting: Stichting Tuchtrechtspraak Makelaardij Nederland.
2 Doel en procedure
2.1 De Stichting heeft ten doel het in ontvangst nemen en doorleiden van Klachten en het
instandhouden van een onafhankelijk college voor het afhandelen van Klachten ten aanzien
van Betrokkenen van verschillende belangenorganisaties, validerende instellingen en/
of registrerende instellingen op het gebied van het taxeren van, de bemiddeling bij en de
advisering over (aan- en verkoop van) onroerende zaken.
2.2 De Aangesloten Instellingen beogen binnen het kader van de Stichting de volgende
doelstellingen te verwezenlijken:
(a) recht doen aan de individuele Klager en de individuele Beklaagde;
(b) het creëren van de mogelijkheid voor herstel van de relatie, gebaseerd op onderling
vertrouwen tussen Klager en Beklaagde op basis van gelijkwaardigheid;
(c) geschillen tussen Klager en Beklaagde beslechten, voor zover deze betrekking hebben
op de totstandkoming of de uitvoering van overeenkomsten met betrekking tot door de
Beklaagde te leveren of geleverde diensten alsmede voor zover deze betrekking hebben
op gedragingen van de Beklaagde die strijdig zijn met de op de Beklaagde van toepassing
zijnde Beroeps- en Gedragsregels;
(d) het leveren van een bijdrage aan het bewaken en bevorderen van de kwaliteit en
integriteit van de dienstverlening door de Betrokkenen en de Aangesloten Instellingen.
3 Samenstelling, benoeming en ontslag en taak Tuchtcollege
Tuchtcollege
3.1 Het Tuchtcollege is ingesteld door het Bestuur. De leden van het Tuchtcollege, de
plaatsvervangend voorzitter, alsmede de secretaris en zijn plaatsvervanger worden
benoemd door het Bestuur. Alleen natuurlijke personen kunnen worden benoemd als lid van
het Tuchtcollege.
3.2 Het Tuchtcollege bestaat uit:
(a) een voorzitter, alsmede ten minste één plaatsvervanger;
(b) ten minste twee Onafhankelijke Leden; en
(c) per Aangesloten Instelling: ten minste één Afgevaardigd Lid.
3.3 Het Tuchtcollege wordt in zijn werkzaamheden bijgestaan door een secretaris. De secretaris
zal tenminste één plaatsvervanger hebben.
3.4 De feitelijke behandeling van de Klacht vindt plaats door drie leden van het Tuchtcollege,
namelijk de voorzitter, een Onafhankelijk Lid en een Afgevaardigd Lid van de Aangesloten
Instelling waarbij de Beklaagde betrokken is. Als Beklaagde betrokken is bij meer dan één
Aangesloten Instelling, dan kiest de voorzitter het Afgevaardigd Lid dat hij, gelet op de
Klacht, het meest geschikt acht.
3.5 De benoeming van de voorzitter en zijn plaatsvervanger(s), de Onafhankelijke Leden, de
Afgevaardigde Leden, de secretaris en zijn plaatsvervanger(s), geschiedt voor de duur van
vijf jaar, waarna herbenoeming onbeperkt mogelijk is.
Kwaliteitseisen
3.6 De voorzitter en zijn plaatsvervanger(s) (i) dienen de titel meester in de rechten/LLM te
bezitten, (ii) mogen geen lid zijn van het Bestuur, (iii) mogen geen Betrokkene zijn bij een

34 35
Aangesloten Instelling en (iv) dienen van onbesproken gedrag te zijn.
3.7 De secretaris en zijn plaatsvervanger(s)(i) dienen de titel meester in de rechten/LLM te
bezitten, (ii) mogen geen lid zijn van het Bestuur, (iii) mogen geen Betrokkene zijn bij een
Aangesloten Instelling, waaronder niet wordt begrepen het in dienstbetrekking staan tot
een Aangesloten Instelling en (iv) dienen van onbesproken gedrag te zijn.
3.8 Een Onafhankelijk Lid (i) mag geen lid zijn van het Bestuur, (ii) mag geen Betrokkene zijn bij
een Aangesloten Instelling en (iii) dient van onbesproken gedrag te zijn.
3.9 Een Afgevaardigd Lid (i) is Betrokkene bij één of meerdere Aangesloten Instellingen, doch
(ii) mag geen zitting hebben in het (hoofd)bestuur van deze Aangesloten Instelling (iii) mag
geen lid zijn het Bestuur, en (iv) dient van onbesproken gedrag te zijn.
3.10Een Onafhankelijk Lid dat voldoet aan kwaliteitseisen als opgenomen in artikel 3.6 van dit
Reglement kan tevens benoemd worden tot (plaatsvervangend) voorzitter.
3.11 Een Afgevaardigd Lid dat voldoet aan de kwaliteitseisen als opgenomen in artikel 3.9 van dit
Reglement dat betrokken is bij meerder Aangesloten Instellingen kan als Afgevaardigd Lid
van ieder van deze Aangesloten Instellingen fungeren.
Einde lidmaatschap Tuchtcollege
3.12 Het lidmaatschap van het Tuchtcollege eindigt:
(a) doordat een lid zijn lidmaatschap opzegt;
(b) zodra een lid de leeftijd van 70 jaar heeft bereikt;
(c) ingeval van faillissement, surseance van betaling, schuldsanering of ondercuratelestelling
van een lid;
(d) door het overlijden van een lid;
(e) voor de voorzitter, de secretaris alsmede hun plaatsvervangers doordat niet meer
wordt voldaan aan de (kwaliteits)eis opgenomen in artikel 3.6 respectievelijk 3.7 van dit
Reglement;
(f) voor een Onafhankelijke Lid doordat niet meer wordt voldaan aan de (kwaliteits)eis
opgenomen in artikel 3.8 van dit Reglement;
(g) voor een Afgevaardigde Lid doordat niet meer wordt voldaan aan de (kwaliteits)eis
opgenomen in artikel 3.9 van dit Reglement;
(h) door het verstrijken van de benoemingsperiode;
(i) doordat een lid op verzoek van de overige leden van het Tuchtcollege door het
Bestuur uit zijn functie wordt ontheven wegens:
- verwaarlozing van zijn taak;
- andere dwingende redenen op grond waarvan handhaving als lid niet kan worden
verlangd;
- door ontslag van een lid door het Bestuur.
Taak Tuchtcollege
3.13 Het Tuchtcollege heeft tot taak een Klacht van Klager ten aanzien van een Beklaagde te
beslechten. Zij doet dit door het uitbrengen van een Bindend Advies.
3.14De secretaris heeft in het Tuchtcollege een adviserende stem.
4 Indienen Klacht, ontvankelijkheid en procedure
4.1 Iedere belanghebbende kan zich met een Klacht wenden tot de Stichting.
4.2Klager dient de Klacht schriftelijk en ondertekend in te dienen bij het Klachtenbureau: Postbus
135, 2630 AC Nootdorp. Het schriftelijke en ondertekende klachtschrift bevat:
(a) de naam van Klager, zijn adresgegevens en telefoonnummer;
(b) de naam van Beklaagde, zijn adresgegevens en telefoonnummer;
(c) een beschrijving van de feiten/gebeurtenissen waarover wordt geklaagd;
(d) de bezwaren tegen de gedraging; en
(e) de naam van de Aangesloten Instelling(en) waarbij Beklaagde betrokken is.
Een Klacht kan ook langs elektronische weg worden ingediend bij het Klachtenbureau:
info@tcmnl.nl, in welk geval het originele, ondertekende klachtschrift per gewone post
dient te worden nagezonden en uiterlijk binnen 7 dagen door het Klachtenbureau dient te
zijn ontvangen.
4.3 Door indiening van de Klacht conformeert Klager zich aan het Reglement en is gebonden
aan de beslissing van het Tuchtcollege, zijnde een bindend advies.
4.4 Een Klacht kan slechts worden ingediend binnen een termijn van een jaar na de dag waarop
Klager van het handelen of nalaten van Beklaagde dat aanleiding geeft tot het indienen
van de Klacht kennis heeft genomen en in ieder geval niet later dan binnen een termijn van
vijfjaren na het betreffende handelen of nalaten van Beklaagde.
4.5 Mits de Klacht voldoet aan de voorwaarden opgenomen in het artikel 4.2 en 4.4, stuurt het
Klachtenbureau de Klager een ontvangstbevestiging en stelt het Klachtenbureau een kopie
van de Klacht terstond in handen van de Beklaagde en de Aangesloten Instelling(en) waarbij
de Beklaagde betrokken is. Het Klachtenbureau zal de Klacht niet ontvankelijk verklaren
indien:
(a) niet voldaan is aan de eisen die aan de Klacht gesteld worden als bedoeld in artikel 4.2 en
4.4 van dit Reglement;
(b) deze is gericht tegen een persoon die niet betrokken is bij een Aangesloten Instelling; of
(c) deze anoniem is ingediend.
4.6 Indien een klacht rechtstreeks door een Klager aan het Tuchtcollege wordt gestuurd
zal bij de terhandstelling van een kopie van de Klacht aan de Aangesloten Instelling(en)
overeenkomstig artikel 4.5 van dit Reglement, het Klachtenbureau de meest gerede
Aangesloten Instelling verzoeken zo spoedig mogelijk en in ieder geval binnen drie maanden
te trachten door middel van bemiddeling een minnelijke regeling tussen Klager en Beklaagde
te (doen) treffen. Dit verzoek tot bemiddeling wordt niet gedaan indien de Klager in de Klacht
uitdrukkelijk te kennen heeft gegeven dat de Klacht direct in behandeling gesteld dient te
worden bij het Tuchtcollege en de Klager geen prijs stelt op (voorafgaande) bemiddeling,
dan wel de aard van de Klacht naar oordeel van de door het Klachtenbureau geraadpleegde
voorzitter van het Tuchtcollege zodanig ernstig is dat deze door het Tuchtcollege behandeld
dient te worden.
4.7 Indien geen bevredigende oplossing, als in het vorige lid bedoeld, via (voorafgaande)
bemiddeling kan worden bereikt, dan wel indien een door de Aangesloten Instelling
ontvangen Klacht naar zijn oordeel zodanig ernstig is dat deze niet geschikt is voor het
traject van (voorafgaande) bemiddeling, stelt de Aangesloten Instelling het Klachtenbureau

36 37
hiervan op de hoogte, waarna de Klacht aan het Tuchtcollege zal worden doorgeleid.
4.8 Voorafgaand aan de behandeling van de Klacht door het Tuchtcollege dient Klager aan de
Stichting het Klachtgeld te hebben voldaan. Klager ontvangt daartoe van het Klachtenbureau
een factuur. Het betaalde Klachtgeld wordt aan Klager gerestitueerd indien de Klacht door
het Tuchtcollege gegrond wordt verklaard.
4.9 Na ontvangst van het Klachtgeld overeenkomstig artikel 4.8 van dit Reglement stelt het
Klachtenbureau de Klacht in behandeling bij het Tuchtcollege zodra en ingeval zich één van
de navolgende gevallen voordoet:
(i) de Klager heeft in de Klacht uitdrukkelijk te kennen gegeven dat de Klacht direct in
behandeling gesteld dient te worden bij het Tuchtcollege en dat de Klager geen prijs stelt
op (voorafgaande) bemiddeling;
(ii) de Klager of de Beklaagde geeft te kennen dat hij geen prijs (meer) stelt op bemiddeling
en/of uit de wens dat de Klacht wordt behandeld;
(iii) sinds de indiening van de Klacht overeenkomstig artikel 4.6 van dit Reglement een termijn
van drie maanden is verlopen zonder dat het Klachtenbureau de mededeling van Klager
en Beklaagde gezamenlijk heeft ontvangen dat een minnelijke regeling is getroffen en
de Klacht niet bij het Tuchtcollege in behandeling behoeft te worden gesteld;
(iv) de Klacht is naar voorlopig oordeel van de voorzitter van het Tuchtcollege zodanig ernstig
dat deze door het Tuchtcollege behandeld dient te worden;
(v) de Klacht is naar mening van de Aangesloten Instellingen zodanig ernstig dat deze door
het Tuchtcollege behandeld dient te worden.
5 Behandeling door het Tuchtcollege
5.1 Na ontvangst van de Klacht van het Klachtenbureau door het Tuchtcollege neemt het
Tuchtcollege de Klacht in behandeling.
5.2 Het Tuchtcollege kan in alle gevallen en in elke stand van de procedure de Klager of Beklaagde
bevelen bepaalde stellingen toe te lichten of bepaalde, op de zaak betrekking hebbende
bescheiden te overleggen. Beklaagde respectievelijk Klager kan dit weigeren indien daarvoor
gewichtige redenen zijn. Het Tuchtcollege beslist of de weigering gerechtvaardigd is, bij
gebreke waarvan het Tuchtcollege daaruit de gevolgtrekking kan maken die zij geraden acht.
5.3 Het Tuchtcollege verleent Beklaagde een termijn van vier weken om schriftelijk verweer te
voeren. Het Tuchtcollege kan de genoemde termijn bekorten of verlengen.
5.4 Het Tuchtcollege kan Klager en Beklaagde in de gelegenheid stellen in een tweede termijn
schriftelijke stukken te produceren.
5.5 De schriftelijke stukken, door Klager of Beklaagde aan het Tuchtcollege gericht, worden ter
kennis gebracht van de Beklaagde door de secretaris van het Tuchtcollege. De oproep voor
een mondelinge behandeling en de uitspraak worden door de secretaris van het Tuchtcollege
aangetekend aan Klager en Beklaagde worden verzonden.
5.6 Nadat Klager en Beklaagde in de gelegenheid zijn geweest, al dan niet in de tweede termijn
schriftelijke stukken te produceren, bepaalt het Tuchtcollege de mondelinge behandeling van
de Klacht, alsmede de dag, het tijdstip en plaats waar(op) deze behandeling zal plaatsvinden,
tenzij de voorzitter van het Tuchtcollege van oordeel is dat de Klacht, qua aard en omvang en
gelet op de schriftelijke stukken, zonder mondelinge behandeling kan worden behandeld.
5.7 De mondelinge behandeling van de Klacht geschiedt in de tegenwoordigheid van Klager en
Beklaagde tenzij deze, persoonlijk opgeroepen zijnde, niet verschijnen dan wel dat er sprake
is van in 5.11 bedoelde vertegenwoordiging.
5.8 Het Tuchtcollege is te allen tijde bevoegd bij derden inlichtingen in te winnen.
5.9 Het Tuchtcollege is bevoegd bij een mondelinge behandeling Klager, Beklaagde, getuigen,
deskundigen, derden-belanghebbenden en de Aangesloten Instelling alsmede hun
medewerkers te horen.
5.10Indien Klager of Beklaagde weigert, na daartoe opgeroepen te zijn, persoonlijk bij de door
het Tuchtcollege gelaste mondelinge behandeling te verschijnen, dan wel weigert op de
hem gestelde vragen te antwoorden of de behandeling van de Klacht op enigerlei wijze
bemoeilijkt, zal het Tuchtcollege daarmee rekening houden, en kan het Tuchtcollege daaruit
de gevolgtrekking maken die zij geraden acht.
5.11 Klager en Beklaagde kunnen zich ter gelegenheid van de mondelinge behandeling
doen bijstaan door een advocaat of een andere raadsman c.q. vertegenwoordiger die
in het bezit dient te zijn van een door zijn cliënt ondertekende volmacht in het geval van
vertegenwoordiging.
5.12 Bij een Behandeling op Verkorte Termijn kan de voorzitter van het Tuchtcollege besluiten
de in hoofdstukken 4, 5 en 7 genoemde termijnen zodanig in te korten dat recht wordt
gedaan aan de belangen die de spoedbehandeling rechtvaardigen. Bij het inkorten van een
termijn houdt de voorzitter van het Tuchtcollege rekening met de tijd die Klager, Beklaagde
en/of Aangesloten Instelling worden onverwijld op de hoogte gebracht van het besluit tot
Behandeling op Verkorte Termijn.
5.13 In spoedeisende zaken, met name indien uitstel onherstelbare schade voor Klager of
Beklaagde zou veroorzaken, is de voorzitter van het Tuchtcollege bevoegd, op verzoek van
Klager of Beklaagde, een voorlopige voorziening te treffen, nadat de wederpartij schriftelijk
is gehoord op het verzoek.
6 Beslissing en maatregelen
6.1 Het Tuchtcollege beslist over haar bevoegdheid, de ontvankelijkheid van partijen en het
geheel of gedeeltelijk (on)gegrond zijn van de Klacht.
6.2 Het Tuchtcollege kan, indien het oordeelt dat de tegen Beklaagde ingediende Klacht gegrond
is, aan Beklaagde een of meerdere der volgende maatregelen opleggen:
(a) waarschuwing;
(b) berisping;
(c) betaling van een geldboete tot een door het Tuchtcollege te bepalen bedrag van ten
hoogste
5000,-- te betalen aan de Stichting;
(d) schorsing als Betrokkene bij één of meerdere Aangesloten Instellingen voor de tijd van
ten hoogste één jaar, alles ter beoordeling van het Tuchtcollege, waarvoor het bestuur
van de betreffende Aangesloten Instelling(en) de noodzakelijke rechtshandelingen zal
verrichten conform artikel 6.8 van dit Reglement;
(e) beëindiging van de betrokkenheid van Betrokkene bij één of meerdere Aangesloten
Instellingen ter beoordeling van het Tuchtcollege, waarvoor het bestuur van de
betreffende Aangesloten Instelling(en) de noodzakelijke rechtshandelingen zal/zullen

38 39
verrichten conform artikel 6.6 van dit Reglement.
6.3 Een klacht kan gegrond worden verklaard zonder oplegging van een maatregel.
6.4 Het Tuchtcollege kan, indien één of meer van genoemde maatregelen wordt/worden
opgelegd, besluiten dat de gehele of gedeeltelijke inhoud van de beslissing openbaar
gemaakt dient te worden op een in de beslissing omschreven wijze.
6.5 Het Tuchtcollege kan, desgewenst, één of meer van de genoemde maatregelen geheel of
gedeeltelijk voorwaardelijk opleggen. De inhoud van de voorwaarden, alsmede de termijn
waarbinnen aan de voorwaarden moet zijn voldaan, wordt in de beslissing omschreven.
6.6 Het Tuchtcollege kan, indien het één of meer der voornoemde maatregelen geheel of
gedeeltelijk aan Beklaagde oplegt, bepalen, dat de op de behandeling van de Klacht vallende
kosten geheel of gedeeltelijk voor rekening komen van Beklaagde. In het Bindend Advies
wordt de grootte van het verschuldigde bedrag bepaald, alsmede de wijze waarop en de
termijn waarbinnen dit bedrag betaald moet worden.
6.7 De in artikel 5.13 bedoelde voorlopige voorziening van de voorzitter van het Tuchtcollege
kan al de in dit hoofdstuk genoemde beslissingen en maatregelen omvatten, en voorts het
schorsen van een door de Aangesloten Instelling of door Klager opgelegde maatregel tot het
moment waarop het Tuchtcollege de klacht inhoudelijk afdoet.
6.8 De betreffende Aangesloten Instelling(en) draagt/dragen ervoor zorg dat de maatregelen
bedoeld in artikel 6.2 sub (d) en (e) en de voorlopige voorziening bedoeld in artikel 6.7 worden
uitgevoerd.
7 De beslissing
7.1 Tenzij de procedure voorzien in artikel 5.12 en 5.13 van toepassing is, beslist het Tuchtcollege
binnen drie weken na de mondelinge behandeling of - wanneer geen mondelinge
behandeling plaatsvindt – binnen drie weken na dagtekening van de mededeling daarvan.
De beslissing is in alle gevallen een Bindend Advies in de zin van artikel 7:900 lid 2 BW.
7.2 Het Tuchtcollege beslist bij meerderheid van stemmen en legt zijn beslissing in een met
redenen omklede uitspraak vast. Het Bindend Advies bevat de namen van degenen die haar
hebben gedaan, de dagtekening van het Bindend Advies en wordt door de voorzitter en
secretaris van het Tuchtcollege ondertekend.
7.3 Nadat het Bindend Advies is ondertekend, wordt een door de secretaris van het Tuchtcollege
gewaarmerkt afschrift van het Bindend Advies, bij aangetekend schrijven, aan Klager en
Beklaagde verzonden. Binnen diezelfde termijn zendt de secretaris van het Tuchtcollege
tevens een door hem gewaarmerkt afschrift aan het (hoofd)bestuur van de Aangesloten
Instelling(en) waartoe Beklaagde behoort.
8 Overgangsrecht
8.1 Klachten die zijn ingediend bij een tuchtcollege van een Aangesloten Instelling vóór het
tijdstip waarop dit Reglement in werking is getreden, worden afgewikkeld door de instelling
welke is belast met het tuchtrecht van die Aangesloten Instelling.
9 Slotbepalingen
9.1 De leden van het Tuchtcollege en de secretaris van het Tuchtcollege, alsmede hun
plaatsvervangers, zijn tot geheimhouding verplicht ten aanzien van hun beraadslagingen.
9.2 Voor de toepassing van dit Reglement vangt een termijn aan op de dag van ontvangst van
een mededeling, tenzij in dit Reglement of door het Tuchtcollege uitdrukkelijk anders is
bepaald.
9.3 Alvorens wordt besloten tot wijziging of intrekking van het Reglement wordt het Tuchtcollege
in de gelegenheid gesteld advies uit te brengen over de voorgenomen wijziging of intrekking
en dienen de daartoe bevoegde organen van de Aangesloten Instellingen tot wijziging of
intrekking van het Reglement te besluiten.
9.4 Bij toepassing van dit Reglement richt het Tuchtcollege zich naar de regels van een goede
procesorde en een eerlijke procedure.
9.5 Dit Reglement is in werking getreden op 1 januari 2012 en gewijzigd per 1 juli 2013.

Secretariaat VBO Makelaar:
Gildeweg 5a 2632 BD Nootdorp
Postbus 135 2630 AC Nootdorp
telefoon: 070 345 87 03 fax: 070 310 65 11
email: vbo@vbo.nl internet: www.vbo.nl